 |
|
QUẢ BƯỞI
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức M.D
Kết
quả một nghiên cứu dịch tễ công bố trong British Journal of Cancer, số
tháng 7 năm 2007 đã gây nhiều thắc mắc e ngại cho bà con vẫn thường ăn
bưởi mỗi buổi sáng để giảm cân. Và cũng gây ảnh hưởng tới sự tiêu thụ,
mua bán bưởi tại nhiều nơi, trong đó có Việt Nam.
Nghiên cứu được mấy khoa học gia tại hai Đại học Southern California và
Hawai thực hiện. Họ yêu cầu hơn 46,000 phụ nữ trong tuổi mãn kinh trả
lời mấy câu hỏi như bao lâu ăn bưởi một lần và ăn nhiều hay ít trong
thời gian 12 tháng vừa qua. Trong số các phụ nữ này, có 1,657 vị đã được
chẩn đoán ung thư vú. Kết quả gợi ý là phụ nữ ăn từ ¼ trái bưởi hoặc
nhiều hơn mỗi ngày có thể tăng rủi ro ung thư vú lên tới 30% so với
người không ăn bưởi. Lý do là bưởi có thể làm tăng hàm lượng estrogen
trong máu. Mà cao estrogen là một trong nhiều rủi ro đưa tới ung thư nhũ
hoa.
Các nghiên cứu trước đây đã chứng minh rằng, một phân tử có tên P450 3A4
(CYP3A4) có ảnh hưởng vào sự chuyển hóa Hormon estrogen. Và bưởi có thể
làm tăng hàm lượng Estrogen bằng cách ức chế phân tử kể trên, khiến cho
Estrogen tích tụ nhiều hơn. Tuy công bố như vậy, nhưng các nhà khoa học
cũng vội vàng lưu ý rằng, đây mới chỉ là nghiên cứu sơ khởi với trái
bưởi chứ chưa phải là với nước bưởi và cần phải có nhiều nghiên cứu khác
để xác định.
Bình luận về kết qủa này, phát ngôn viên khoa học Liz Baker của Cancer
Research UK, nói: “Mặc dù các hóa chất trong trái bưởi đã được biết là
có tương tác với mấy dược phẩm, nhưng kết quả này mới chỉ là nghiên cứu
đầu tiên và duy nhất nói lên sự liên hệ giữa bưởi và rủi ro ung thư và
chính các nhà nghiên cứu cũng đồng ý là cần có nhiều nghiên cứu khác để
xác định. Ngoài ra, ai cũng biết rằng tiêu thụ một hỗn hợp năm loại rau
trái mỗi ngày có thể làm giảm rủi ro của nhiều bệnh, kể cả vài loại ung
thư.”
Tiến sĩ khoa học dinh dưỡng Joanne Lunn tại British Nutrition Foundation
cho hay, đây là một cuộc nghiên cứu lý thú nhưng nghiên cứu này cũng chỉ
là một mảnh của trò chơi lắp hình, có thể giúp ta hiểu hơn ảnh hưởng của
dinh dưỡng đến sức khỏe.
Kết quả trên được phổ biến rộng rãi trong dân chúng qua báo chí, truyền
thanh. Bà con đồng hương trong ngoài nước xôn xao, e ngại không dám ăn
bưởi, báo hại nông dân kêu trời như bọng, vì bưởi trồng thì nhiều mà
người mua giảm trông thấy. Thiệt hại quá lớn khiến cho người đứng đầu
hành chánh Việt Nam phải ra lệnh điều tra nguồn thông tin.
Có nhiều giống bưởi khác nhau. Theo tiến sĩ Nguyễn Minh Châu, Chủ tịch
Southern Fruit Tree Research Institute, nghiên cứu tại Hoa Kỳ tập trung
ở loại bưởi chùm Citrus Paradisi, khác với bưởi Citrus Maxima trồng ở
Việt Nam. Bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng, Giám đốc viện Ung Thư Sài Gòn cũng
lên tiếng trấn an đồng hương trong nước là bưởi ở Việt Nam an toàn.
Xin cùng tìm hiểu thêm về những trái bưởi thơm ngon này.
Bưởi (Grapefruit) là cây cùng họ với cam quít, trái tròn, to, vỏ mỏng,
màu vàng, múi nhiều nước giôn giốt chua ngọt, gây cảm giác dễ chịu khi
ăn. Theo nhiều nhà thảo mộc, bưởi có nguồn gốc Trung Hoa và Ấn độ từ
nhiều ngàn năm về trước. Ở Tây phương, bưởi được Griffith Hughes mô tả
đầu tiên vào năm 1750 và gọi bưởi là “trái cấm” của hải đảo Barbados.
Bưởi được trồng nhiều ở Jamaica. Sau đó giống bưởi được đem trồng tại
nhiều quốc gia Bắc Mỹ. Tại Hoa Kỳ, các tiểu bang Florida và Texas là nơi
trồng nhiều bưởi nhất.
Có nhiều loại bưởi khác nhau như:
- Bưởi Duncan hình tròn, lớn tới 12cm
đường kính, vỏ vàng lạt, cùi (pulp) mềm nhiều nước, vị thơm.
- Bưởi không hột [seedless] Marsh hình tròn hơi dẹp hai đầu, kích thước
từ 9-12cm, vỏ nhẵn mầu vàng nhạt, cùi rất nhiều nước với vị thơm đặc
biệt.
- Bưởi Paradise Navel hình cầu dẹt, nhỏ trái.
- Bưởi Star Ruby vỏ mầu vàng, cùi chứa nước mầu đỏ, có hoặc không có
hột.
Bưởi Việt Nam có cùi dầy, múi to mà nhiều loại rất ngọt như bưởi ở các
địa phương Đoan Hùng, Hưng Yên, Phúc Trạch, Năm Roi, Biên Hòa....
Khí hậu ấm nóng vùng nhiệt đới rất thích hợp cho sự tăng trưởng của
bưởi. Độ ẩm cao làm vỏ mỏng trong và vỏ bưởi dày hơn khi không khí khô.
Mặc dù bưởi có quanh năm, nhưng từ mùa đông tới đầu xuân, bưởi ngon hơn.
Thành phần dinh dưỡng
Một trái bưởi cỡ trung bình cung cấp khoảng: 200 calori, 39mg sinh tố C,
4,500 IU sinh tố A, 325mg kali, 40mg calci, 50mg phosphore, 25mcg
folate, 1mg sắt, 1g chất xơ hòa tan pectin. Loại bưởi mầu đỏ và hồng còn
có thêm beta carotene, một chất chống oxy hóa mà cơ thể sẽ chuyển hoá
thành sinh tố A. Bưởi có thể ăn trái hoặc vắt lấy nước. Trái bưởi cắt
đôi rồi xúc ăn bằng thìa hoặc bóc vỏ ăn từng múi.
Cất giữ bưởi
Bưởi có thể để ngoài phòng ít ngày cho thêm chín rồi cất trong tủ lạnh.
Nước bưởi cần được chứa trong bình thủy tinh, cất trong tủ lạnh. Nên đổ
nước bưởi đầy gần nắp bình để tránh bị oxy hóa, làm mất sinh tố C. Khi
mua, lựa trái bưởi chắc, nặng, vỏ nhẵn thín [bóng], mỏng thì mới nhiều
nước. Thường thường bưởi có vỏ màu vàng, nhưng nếu hơi xanh thì nước
ngọt hơn. Tránh trái bưởi mà vỏ phồng lên, nhẹ tều vì ruột khô teo,
không có nước.
Ích lợi cho sức khỏe
Bưởi vừa là loại trái cây được nhiều người ưa thích, vừa có tác dụng
trong việc phòng bệnh và đôi khi chữa bệnh nữa. Trước hết, bưởi là nguồn
cung cấp sinh tố C rất phong phú mà sinh tố này có nhiều tác dụng tốt
cho sức khỏe.
1. Kết quả nhiều nghiên cứu cho biết sinh tố C: tăng cường hệ
thống miễn nhiễm giảm rủi ro cảm cúm do nhiễm vi khuẩn, virus; là chất
chống oxy hóa rất mạnh, giúp làm chậm sự hóa già và tổn thương của tế
bào; giảm cholesterol nhờ đó ít nguy cơ bệnh tim mạch; giúp cơ thể hấp
thụ nhiều chất sắt; làm vết thương mau lành; và tránh khỏi bệnh hoại
huyết vì thiếu sinh tố này. Những trái bưởi có màu hồng hoặc đỏ là nhờ
có chất lycopene, thuộc nhóm carotenoid. Lycopene làm giảm nguy cơ cơn
suy tim (heart attack) và ung thư nhiếp tuyến.
2. Nhiều nghiên cứu cho biết ăn bưởi trái tim sẽ tốt hơn,
cholesterol xuống thấp, làm giảm nguy cơ ung thư, tránh được các bệnh
nghẽn tắc động mạch. Thực vậy, bưởi có nhiều chất xơ hòa tan
pectin. Mà các chất xơ thì có công dụng làm giảm cholesterol trong máu,
do đó làm giảm nguy cơ vữa xơ động mạch. Nhiều nghiên cứu cho thấy chất
pectin còn công hiệu hơn thuốc cholestyramine vẫn được dùng để làm giảm
cholesterol trong máu. Bác sĩ James Ceda quan sát một nhóm người ăn bưởi
đều đặn mỗi ngày thì thấy cholesterol giảm xuống tới 8%.
3. Kết quả nghiên cứu ở Hà Lan cho hay bưởi giảm nguy cơ ung thư bao
tử, còn kết quả bên Thụy Điển nói bưởi giảm nguy cơ ung thư tụy tạng.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard theo dõi sự dinh dưỡng của hơn
48,000 bác sĩ và nhân viên y tế, thấy rằng những người tiêu thụ thực
phẩm có nhiều lycopene sẽ giảm nguy cơ bị ung thư nhiếp tuyến tới 50%.
Lycopene có rất nhiều trong bưởi. Ngoài ra, các hóa chất khác trong bưởi
như phenolic acid, limonoid, bioflavonoid cũng có tác dụng ức chế với sự
tăng trưởng của tế bào ung thư.
4. Nhiều người bị đau nhức khớp xương, ăn bưởi thấy như bớt đau,
có lẽ là nhờ bưởi có những phytochemical ngăn chặn chất prostaglandins
làm viêm khớp xương.
5. Bưởi là món ăn được những người muốn giảm cân ưa chuộng. Có
người sáng dậy điểm tâm bằng một trái bưởi, rồi ăn trưa cũng bưởi để
“giữ eo”. Lý do là đã có một phong trào cổ võ bưởi có khả năng đặc biệt
tiêu hủy những tảng mỡ béo ở vòng số 2, số 3. Đây có lẽ là một thông tin
hơi phóng đại, vì không có thực phẩm nào có thể làm tiêu mỡ béo. Tuy
nhiên, vì có ít năng lượng và nhiều chất xơ, ăn nửa trái bưởi đã gần no
bụng, nên chỉ có thể ăn thêm được một ít thức ăn khác, nhờ đó mà không
mập. Nước hạt bưởi được giới thiệu như có chứa một chất kháng sinh, trị
vi khuẩn và nấm. Đó là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Sakamato.
S Maitani vào năm 1996 và nhiều nghiên cứu khác tại Ba Tây, Áo, Viện
Pasteur Paris.
Các cụ ta lấy lá bưởi đun sôi để xông, tắm làm giảm nhẹ các khó chịu của
cảm lạnh nhức đầu. Dân gian dùng hạt bưởi đốt cháy thành than, nghiền
nhỏ để chữa nhiễm trùng chốc đầu ở trẻ em.
Tương tác giữa bưởi và dược phẩm
Bưởi có tương tác khá mạnh đối với một số dược phẩm thường dùng. Nước
bưởi ngăn cản tác dụng chuyển hóa và hấp thụ dược phẩm của một loại
enzyme trong ruột, khiến cho hàm lượng thuốc lên cao, đôi khi gây ra tác
dụng phụ có hại. Tương tác này đã được biết tới từ lâu nhưng nhiều khi
bệnh nhân và ngay cả bác sĩ cũng quên hoặc không để ý tới. Do đó, cơ
quan Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ đã yêu cầu các nhà bào chế phải ghi rõ lời
báo động tương tác này trong phần giới thiệu các loại thuốc mới ra đời.
Các dược phẩm sau đây có thể có tương tác với bưởi:
thuốc chữa cao cholesterol như Lipitor
(Atorvastin), Zocor (Simvastin), Mecavor (Lovastin), Baycol
(Cerivastatin); thuốc hạ huyết áp Plendil (Felodipine), Sular
(Nisoldipine), Adalat, Procardia (nifedipine), Nimotp (nimodipine);
thuốc trị tâm bệnh Buspar (Buspirone), Halcion (Triazolam), Tegretol
(Carbamapezine), Valium (Diazepam), Zoloft (Sertraline), Anafranil
(clomipramine); thuốc trị nhiễm HIV Invirase (Saquinavir), Crivivan
(indinavir); kháng sinh clarithromycin, erythromycin; thuốc trị giun sán
albendazole; thuốc trị loạn cương dương Viagra.
Nếu đang dùng các dược phẩm kể trên, không nên ăn hoặc uống nước bưởi,
ngoại trừ khi có sự đồng ý của bác sĩ. Cũng không nên đợi 24 giờ sau khi
ăn bưởi rồi mới uống thuốc, vì tương tác vẫn xảy ra.
Kết luận
Xin bà con đừng vội vàng liệng bỏ những trái bưởi mọng ngọt tràn đầy
dinh dưỡng, những ly nước bưởi mát lạnh, thơm ngon. Và cũng cần sáng
suốt trước kết quả một vài nghiên cứu về một vấn đề sức khỏe, bệnh tật
nào đó. Kết quả một nghiên cứu đầu tiên bao giờ cũng là tin “nóng hổi”,
“sốt dẻo”, gây nhiều chú ý, nhưng kết quả này chưa phải là kết luận
chung của y khoa học. Thông thường, các nghiên cứu khoa học đều được
thực hiện một cách nghiêm túc, trải qua nhiều giai đoạn với nhiều kiểm
chứng khắt khe trước khi kết luận. Cho nên nếu chỉ mới là kết quả của
một vài nghiên cứu, thì xin hãy bình tâm, không nên hoảng hốt. Ta cứ từ
từ đề cao cảnh giác theo dõi và từ từ tiếp tục “vừa phải” thói quen tốt
đang có. Chờ tới khi các giới chức hữu trách có thẩm quyền “đóng triện
son” phán quyết tốt-xấu rồi đáp ứng ngay, xét ra có lẽ cũng chưa đến nỗi
muộn.
Bác sĩ Nguyễn Ý-Đức,
Nguồn:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=2086
Bấm vào đây để in ra giấy (Print)
Đăng ngày Thứ Bảy, DEC 25th, 2010
Ban Kỹ thuật, K10A-72/SQTB/ĐĐ, ĐĐ11/TĐ1ND, QLVNCH
