 |
|
Bấm vào đây để in ra giấy (Print)
SOẠN
NHẠC GIA LÊ VĂN KHOA
Ngày
Thứ Bảy, SEP 11, năm 2010 [911] và Chương
Trình Ca Ngợi Tự Do (Ode to Freedom)
Jackie Bong-Wright
(Phỏng dịch: Phan Anh Dũng)
Aug 16, 2010
Để Tưởng Niệm
Cũng như thi sĩ Horace của La Mã ngày xưa hay dùng thể thơ ca ngợi
(odes) với lời trầm tư, hay soạn nhạc gia Igor Stravinsky đã chuyển “ca
ngợi điệu múa ballet” của Lorca Massine thành nhạc, Lê Văn Khoa đã viết
bản “Bi Ca” (Elegy) để tưởng niệm những nạn nhân ngày 9/11 ở Hoa Kỳ.
“Tôi chọn bài Bi Ca cho buổi hòa nhạc để diễn tả nỗi đau tôi cảm nhận
khi quân khủng bố tấn công New York và Ngũ Giác Đài mà tôi xem như đó là
một hành động chiến tranh. Tôi là một nạn nhân của chiến tranh, Việt Nam
đã mất về tay Cộng Sản năm 1975. Tôi muốn chia sẻ nỗi lòng của tôi với
anh chị em người Hoa Kỳ, đã mở rộng vòng tay chào đón khi tôi mới đặt
chân đến miền đất này”.
Cũng như Homer trong thiên hùng ca “Iliad và Odyssey”, Lê Văn Khoa, một
thuyền nhân tị nạn, đã diễn tả trong lời ca hồi tưởng của cuộc ra đi từ
bỏ chế độ Cộng Sản và tìm tự do của người Việt. “Chủ đề của buổi hòa
nhạc là kêu gọi tự do cho Việt Nam và cho những quốc gia đang bị thống
trị”.
Lê Văn Khoa đã viết hơn 600 nhạc phẩm, hòa âm và phối khí với nhiều thể
loại cho giọng hát và dàn nhạc hòa tấu từ thập niên 1960. Dàn nhạc nổi
tiếng thế giới Kyiv Symphony Orchestra & Chorus gồm 50 nhạc sĩ và 70 ca
sĩ - kể cả một số ca sĩ vùng Hoa Thịnh Đốn và California - sẽ trình bày
những nhạc phẩm cổ điển của Tchaikovsky, Rimsky-Korsakov, ... và của
chính Lê Văn Khoa. Buổi hòa nhạc sẽ được Nhạc trưởng Matthew McMurrin
điều khiển và được tổ chức tại Rachel Schlesinger Concert Hall & Arts
Center, trường Đại học NOVA ở Alexandria, 3001 North Beauregard Street,
Alexandria, Virginia 22311, đúng 6:30 chiều, ngày Thứ Bảy 11, tháng 9,
năm 2010.
Buổi hòa nhạc "Lê Văn Khoa - Người Viết Lịch Sử Bằng Âm Nhạc" -
California 2008
Chương trình cũng sẽ có các nhạc phẩm “God Bless America”, “Prayer” của
Sergei Taneyev, và những đoạn từ tấu khúc của Tchaikovsky và những nhạc
phẩm nổi tiếng khác nữa.
Kỹ Thuật Đông-Tây Hòa Hợp Lê Văn Khoa cố gắng kết hợp dàn hợp xướng và
giao hưởng để giải bày qua âm nhạc kỷ niệm ngày 9/11 và tưởng niệm những
nạn nhân của biến cố ấy. Bản “Bi Ca” diễn tả nỗi buồn còn vương vấn đã
nắm chặt lấy lương tâm của mọi người ngày hôm ấy. Bi Ca được sáng tác
với khái niệm từ bản “Cum Sancto Spiritu” của J.S. Bach (Mass in B
minor), tác phẩm này được tán thưởng như là một thành quả tối thượng của
Bach.
Buổi hòa nhạc cũng giới thiệu đàn dân tộc Bandura của Ukraine với 40 sợi
dây đàn, được phát triển từ đầu thế kỷ 20, có yếu tố của 2 loại đàn
“zither” như đàn tranh và “lute” đàn tì bà. Đàn Bandura sẽ trình diễn 2
bài dân ca Việt Nam (hòa âm của Lê Văn Khoa cho đàn bandura và dàn nhạc
giao hưởng).
Taras Yanystski, một giáo sư về bandura, khi được hỏi giai điệu của các
xứ Nam Đông Âu có điểm tương đồng nào với dân nhạc của các quốc gia khác
và với Phật Giáo, ông trả lời như sau: “Tất cả nhạc nguyên thủy đều có
ràng buộc từ gốc rễ. Do đó, nó gần gũi với nhạc của chúng tôi và có
nhiều tương đồng với nhạc của xứ Ukraine”.
Lê Văn Khoa cho biết đây là lần đầu tiên nhạc cụ dân tộc của Ukraine
chơi giai điệu nhạc Việt Nam. “Đó là để kết hợp những văn hóa khác nhau
qua âm nhạc và đưa nhạc truyền thống Việt Nam ra khỏi sự cô lập mà hòa
vào giòng nhạc chính của Tây Phương”.
Svyatoslava Semchuck, giáo sư vĩ cầm ở Nhạc Viện Quốc Gia Tchaikovsky ở
Kyiv, Ukraine giải thích: “Chỉ khi nào bạn biết đến nhạc của quốc gia
bạn, nhạc dân tộc, ‘tâm hồn của dân tộc’, thì lúc ấy bạn mới hiểu được
văn hóa ngoại quốc. Một nhạc sĩ chân chính cảm nhận được trong tim tình
yêu mà người soạn nhạc cảm nhận. Âm nhạc không có biên giới; nó nói với
tâm hồn”.
Và từ Alla Kulbaba, Nhạc Trưởng chính của Ukrainian National Opera:
”Nhạc của Lê Văn Khoa chan chứa chất nhẹ nhàng, thanh tú, lòng yêu
thương, sự tử tế và tình thân mật. Ông cũng là một người viết nhạc giao
hưởng có tài, chứ không phải chỉ là nhà soạn nhạc cho loại nhạc nhẹ. Ông
dùng phương thức và chủ đề của Âu Châu, kết với giai điệu nhạc dân tộc
để tạo nên sự cộng sinh. Nếu đây chỉ là những giai điệu dân tộc, thì rất
khó cho người Âu Châu hiểu, nhưng nhờ có hòa âm và viết theo thể loại
Tây phương nó là sự tổng hợp của âm nhạc Đông và Tây, đem những văn hóa
xa cách đến gần nhau hơn”.
Cũng như Sergei Taneyev, dương cầm thủ huy chương vàng của Nga – vào
Nhạc viện Quốc Gia Moscow năm 9 tuổi – Lê Văn Khoa ao ước đem âm nhạc
dân tộc đi xa hơn. Cả hai soạn nhiều nhạc cho piano, những tác phẩm giao
hưởng, hợp xướng và ca khúc. Cả hai đều là người yêu âm nhạc nồng nhiệt
từ thuở nhỏ.
“Lịch sử âm nhạc Tây phương đã cho chúng ta những câu trả lời. Dùng cách
suy nghĩ của tâm trí trong tiến trình sáng tác nhạc phẩm của những quốc
gia Tây phương và đem ứng dụng vào nhạc của Nga, chúng ta sẽ có riêng
nhạc của quốc gia mình.... Người Âu Châu phải mất nhiều thế kỷ mới đạt
đến mức đó, chúng ta sẽ không cần nhiều thời gian như vậy”. Đó là những
lời mà Taneyev viết cho thầy của Ông là Tchaikovsky vào năm 1891.
Lê Văn Khoa đã nói những điều tương tự với một nhóm người ái mộ: ”Chúng
ta nên ứng dụng phương thức Tây phương vào nhạc dân tộc của chúng ta.
Nghệ thuật là của cả thế giới. Tính sáng tạo, tình anh em, sự ràng buộc
thiêng liêng nên được chia sẻ giữa những người yêu âm nhạc của mọi quốc
gia”.
Cuộc Đời Sáng Tạo
Lê Văn Khoa sinh trưởng từ một gia đình nghèo ở Cần Thơ, phía Nam của
thành phố Sài Gòn. Khi còn niên thiếu, ông tự học với sách nhạc của Pháp
và chơi trên phím dương cầm vẽ trên bàn gỗ. Giấc mơ của ông được thành
hình lúc 18 tuổi khi ông có thể thực tập trên một cây đàn thật ở một nhà
thờ Cơ Ðốc (Seventh Day Adventist Church), nơi một mục sư Hoa Kỳ và phu
nhân đã dạy cho ông đàn và cách điều khiển ban nhạc.
Năm 19 tuổi, Lê Văn Khoa đã nộp 2 bản nhạc và đã đoạt 2 giải thưởng
trong một cuộc thi sáng tác nhạc toàn quốc ở Việt Nam. Ông được đề cao
trong Tạp Chí Thế Giới Tự Do (Free World Magazine) và trở thành người
điều khiển những chương trình thiếu nhi trên Đài Truyền Hình Quốc Gia.
Với tính tình dễ chịu và tháo vát, ông trở thành người nổi tiếng ngay
tức khắc. Ông đã giới thiệu những chương trình với dàn nhạc hòa tấu và
ban hợp xướng lớn, một sự hiếm có trong giai đoạn biến động với cuộc
chiến đang hoành hành ác liệt chung quanh ông.
Từ thuở ấy cho đến bây giờ, ông luôn là người tự lực. Ông không có người
bảo trợ cho những buổi trình diễn của ông. Ngoài công việc dạy nhạc để
kiếm sống, Lê Văn Khoa vẫn tìm thì giờ để soạn nhạc, viết hòa âm, cải
biên, phối khí, và điều khiển ban nhạc.
Trái với cái buồn vấn vương của nhạc Việt Nam, những sáng tác của Lê Văn
Khoa tuy có đau lòng nhưng tỏa ra niềm lạc quan và hòa bình. Tuy nhiên,
ông cũng có những lúc tuyệt vọng. Trong lúc lo lắng và không ngủ, Ông
viết “Ngủ Đi Em” (Lullaby) cho Ngọc Hà người vợ sắp cưới. Vào một thời
điểm khác, trước nỗi nguy hiểm có thể chết người của bệnh lao, ông viết
“Chia Tay” (Memory) như một lời từ biệt cuộc đời.
Lê Văn Khoa không ngừng sáng tạo. Ngày hôm nay, con người mang danh hiệu
nhà giáo, nhà báo, nhiếp ảnh gia, kế hoạch gia cho những đại hội văn
hóa, chồng và cha của 3 con gái, vẫn tiếp tục cuộc sống nhiều sôi nổi.
Ông soạn nhạc ở nhà, trên phi cơ, ở quán ăn, ở phòng mạch bác sĩ! Ông
nói chuyện với bàn tay di động, gõ trên phím đàn vô hình, điều khiển
trong không gian ảo!
Bác sĩ Nguyễn Thế Hùng, một chuyên gia gây mê ở California, tốt nghiệp
Trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn, là một người ái mộ của Lê Văn Khoa, cho
biết cảm nghĩ như sau: “Ngay khi tôi nghe Bản Giao Hưởng Việt Nam 1975,
tôi bị choáng váng ngay tức khắc! Vẻ sang trọng uy nghi của khúc nhạc mở
đầu gần làm tôi quên đi cái nguồn cội khiêm nhường và thôn dã của chủ
đề. Sự khai triển tiếp sau đó rất uyển chuyển, rất có lý, làm cho toàn
bộ phần thứ nhất của Bản Giao Hưởng như một thực thể thống nhất. Làm sao
một nhạc phẩm đẹp như thế mà chỉ dùng có 5 nốt nhạc?”
Để trả lời câu hỏi trên, tác giả Bản Giao Hưởng Việt Nam 1975 trả lời:
“Cứ xem Chopin, Debusssy hay Liszt. Họ cũng đã dùng ngũ cung”.
Andrew Wailes, Nhạc Trưởng của Dàn Giao Hưởng Hoàng Gia Melbourne Úc
Châu, thêm vào: ”Bản Ca Ngợi Tự Do (hành âm cuối) mở ra cho thấy sự chào
mừng đời sống mới, chào mừng quốc gia mới và khởi đầu mới. Nhạc phẩm rất
vĩ đại, hòa tấu nặng ký và toàn thắng. Hào hùng, mãnh liệt, Symphony
Việt Nam 1975 là một tác phẩm rất hay để thưởng thức”. Lê Văn Khoa sẽ
điều khiển phần cuối của bản Giao Hưởng Việt Nam 1975 này, cũng là bản
kết thúc buổi hòa nhạc.
“Nhiệm vụ của tôi là giúp mọi người hiểu nhau hơn và làm phong phú thêm
cho nền văn hóa của thế giới, với hy vọng nó sẽ đưa mọi người đến gần
nhau hơn. Để tìm hòa bình và tránh gây chiến tranh. Tôi muốn nhạc của
tôi đem đến một sự khác biệt trong đời sống con người. Tôi hy vọng Hội
Trường cho buổi hòa nhạc ở Alexandria sẽ vang dội tất cả xúc động của
con người”.
9/11 - Ode to Freedom
By Jackie Bong-Wright
In Memoriam
Like the roman poet, Horace, who used odes to write meditative lyrics,
or Igor Stravinsky, who transposed Lorca Massine’s ballet ode into
music, Le Van Khoa has written lyrics to commemorate the victims of
9/11.
“I chose to express pain I felt at the attacks in New York and at the
Pentagon, which I saw as an act of war. I am a victim of war myself,
over the loss of Vietnam to the Communists in 1975. Now it’s a loss to
the terrorists. I want to share my feelings with my brothers and
sisters, who opened their arms to me when I first came here.”
Like Homer in his epic Iliad and Odyssey, Khoa, a “boat people” refugee,
describes in verse his remembrances of the exodus of the Vietnamese who
fled Communism 35 years ago. “The main theme of my show is to call for
freedom for Vietnam and for the other countries living under autocratic
rule.”
Le Van Khoa has written over 600 compositions and arrangements in many
genres for voice and orchestra since the 1960s. He will conduct the
60-member Kiev Symphony Orchestra from Ukraine, the 40-member Washington
area Community Chorus, and singers from California.
They will perform
classical pieces by Tchaikovsky, Rimsky-Korsakov, and others as well as
by Khoa himself at the Rachel Schlesinger Concert Hall and Arts Center,
NOVA Community College, Alexandria campus, on the evening of 9/11,2010.
The program will also feature “God Bless America,” “Prayer” by Sergei
Taneyev, and excerpts from the Tchaikovsky Violin Concerto, among
others.
East-West Techniques in Harmony Khoa will try to bring together the
choruses and orchestra to deliver through music the memory of 9/11 and
pay adequate tribute to the victims. The Requiem will express the
lingering sadness that gripped our collective consciousness that day.
“Cum Sancto Spiritu,” J.S. Bach’s Mass in B minor, widely hailed as the
composer’s supreme achievement, articulates his conception.
The program will highlight the Kiev-style Bandura, a Ukrainian 40-string
instrument developed in the early 1900s, combining elements of a zither
and flute, in the classical music and two Vietnamese folk tunes.
Taras Yanystsky, the Bandura player, was asked if Slavonic tunes have
anything in common with country music and Buddhism? “In general,” she
replied, “all authentic music is interlaced in its roots. So it’s close
to our music and it has a lot in common with Ukrainian music.”
Khoa says this will be the first time that a national instrument from
Ukraine has played Vietnamese tunes. “This is to unite different
cultures through music and to bring traditional Vietnamese music out of
its isolation and into harmony with western mainstream music.”
Svyatoslava Semchuck, professor of violin at the National Tchaikovsky
Conservatory of Music in Kiev explained, “Only when you get to know your
own national music, folk music, “the soul of the nation,” will you be
able to understand a foreign culture. A real musician feels in his heart
the love that a composer feels. Music has no boundaries.”
Finally, from Alla Kulbaba, Principal Conductor of the Ukrainian
National Opera: “Khoa’s music wields such delicacy, compassion, kindness
and intimacy, but he is also a talented symphonist, not only a composer
of light music. He uses European modes and thematic, folk melodies and
songs to create a symbiosis. It’s not easy for Europeans to understand,
but it brings far-flung cultures closer.”
Like Sergei Taneyev, the Russian gold medal pianist who entered the
Moscow Conservatory of Music at age 9, Khoa wants to further national
music. Both composed piano preludes, symphonies, concertos, chorals and
vocal music. Both were passionate lovers of music at a young age.
“The history of western music gives us the answers. Apply to Russian
song the workings of the mind that were applied to the songs of western
nations, and we will have our own national music… The Europeans took
centuries to get there, we need far less.” Those were the words that
Taneyev wrote to his master, Tchaikovsky, in 1891.
Khoa said something similar to a group of fans: “We should apply western
music to find our own national music. Art should be universal.
Creativity, brotherhood, and sanctity should be shared among music
lovers of all nations.”
A Life of Creativity Khoa was born to a poor family in Cantho province,
south of Saigon. At a young age, he taught himself to read music with a
French music book and play notes drawn on a wooden keyboard. His dream
came alive when, at 18, he was able to practice on a real piano inside a
Seventh Day Adventist church, where an American Pastor and his wife
taught him how to play the piano and how to conduct.
At 19, Khoa submitted two songs and won a national contest in Vietnam.
He was featured in the Free World Magazine and became host of children’s
shows on national television. Easygoing and resourceful, he was an
instant celebrity. Presenting shows with large orchestras and chorals,
he was a rarity in a time of unrest, with the Vietnam War raging around
him.
From that day to this, he has been self-supporting; he does not have
sponsors for his shows. Besides working as a publisher to earn a living,
Khoa found time to compose transcriptions and orchestrations.
Contrary to the lingering and sadness of most Vietnamese music, Khoa’s
compositions, although heartbreaking, radiate optimism and peace.
However, moments of desperation have also touched him. For fear of
losing the love of his life, he wrote a lullaby for Ngoc Ha, his wife to
be. At another time, in danger of dying of tuberculosis, he wrote
“Memory” as a farewell to life.
Khoa has not stopped creating. Today, this teacher, journalist,
photographer, cultural festival planner, husband and father of three
daughters, leads a hectic life. He composes at home, on airplanes, in
restaurants, at doctors’ offices. He speaks with his hands fluttering,
tapping invisible keys, conducting in a virtual space.
Dr. Hung Nguyen, an anesthesiologist in California and a graduate of the
National Conservatory of Music in Saigon, is one of Khoa’s fans. “The
moment I listened to his 1975 symphony, I was immediately blown away!
The majestic opening of the first movement almost makes me forget the
humble, rural origins of the main theme. The development that follows is
so fluid, so rational, that the entire first movement sounds like one
unified entity. How can such a beautiful piece utilize only five notes?”
To which the author replied, “Just look at Chopin, Debussy, or Liszt.
They also use the pentatonic scale.”
Andrew Walies, Conductor of the Royal Melbourne Philharmonic Orchestra,
Australia, added, “The Hymn to Freedom (the last movement) unfolds a
celebration of a new life and celebration of a new country and a new
beginning. It is very grand, very heavily orchestrated and very
triumphant. Powerful, great piece of work to be enjoyed.”
“My mission,” says Khoa, “is to help people understand each other better
and to enrich the cultures of the world in the hope that it will bring
people closer together. To find peace, not to wage war. I want my music
to make a difference in people’s lives. I hope that the Concert Hall in
Alexandria will reverberate with a full range of human emotions.”
Bấm vào đây để in ra giấy (Print)
Xem thêm phần quảng cáo đăng hôm nay
Thứ bảy, Chúa Nhật SEP 4 & 5, 2010 của ban Văn
Nghệ dưới đây
Giá vé vào cửa và
Danh sách của ban tổ chức để khán thính giả liên lạc
mua vé
Đăng ngày Thứ hai, Aug 16, 2010
Cập nhật hóa ngày Chúa
Nhật SEP 5, 2010
Ban Kỹ thuật Khóa 10A-72/SQTB/ĐĐ, ĐĐ11/TĐ1ND
